środa, 9 września 2015

#116 Medaliony („Ludzie ludziom zgotowali ten los.”)

Medaliony
Zofia Nałkowska
Wydawnictwo Greg
64 strony
Niewątpliwie byli to ludzie, którzy mogli to robić, ale robić tego nie musieli. Zawczasu jednak uczyniono wszystko, by wydobyć z nich i uruchomić te siły, które drzemią w podświadomości człowieka i które - niezbudzone - mogłyby nigdy nie dojść do głosu.”*

Jeśli czytanie książek boli lub też wywołuje skrajne emocje w czytelniku, to z pewnością można tego doświadczyć czytając „Medaliony” Zofii Nałkowskiej.  Tej książki się nie ocenia, bo wykracza poza wszelką skalę. 
Medaliony” to odarty z ozdobników obraz ofiary i kata, dogłębny portret zbrodniarzy, mordercze przejawy miłosierdzia i dramat tysięcy ofiar. 
A to wszystko na niespełna czterdziestu stronach. 

* * *

Tytułowe Medaliony to - jak głoszą zapiski autorki - nagrobne portrety upamiętniające zmarłych. Książka Zofii Nałkowskiej zdaje się być właśnie próbą upamiętnienia wizerunku ofiar czasów II wojny światowej, po to by następne pokolenia nigdy o nich nie zapomniały. „Medaliony” to także owoc pracy Nałkowskiej w Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich. Ciągłe wizje lokalne, przesłuchiwanie ofiar i zbrodniarzy, a także rozprawy sądowe katów to coś, co wywołało w psychice autorki nieodwracalne zmiany i doprowadziło do napisania krótkiego, ale tragicznego dzieła. 

Medaliony” składają się z ośmiu opowiadań. W każdym z nich Nałkowska ukazała różne rodzaje śmierci. Raz jest to śmierć na potrzeby medycznych eksperymentów, innym razem z głodu, przez zagazowanie, czy też w trakcie ucieczki. Autorka szczegółowo opisuje zezwierzęcenie zbrodniarzy i ich przyzwyczajenie to traktowania ludzi przedmiotowo. Wyrabianie mydła z ludzkiego tłuszczu to nic innego jak wyraz niemieckiej pomysłowości, a spalenie nieprzebranych mas ludzkich to po prostu poprawne rozwiązanie problemu polityczno-ekonomicznego. Nałkowska pokazuje kto najbardziej ucierpiał na faszystowskiej ideologii i kto komu zgotował ten los. Opis zachowania katów i bierne podporządkowanie ofiar budzi we mnie lęk. Człowiek totalitarny, który wyłania się z tej książki został ukształtowany wyłącznie przez propagandę i zatracił swój rozum.  

Choć wszyscy wiemy i posiadamy coś  w rodzaju świadomości historycznej, zetknięcie się po raz kolejny ze świadectwami osób, które doświadczyły prześladowań jest tak samo tragicznie poruszające. Nie mam wątpliwości, że jest to jeden z najwybitniejszych przykładów literatury antyfaszystowskiej. Po przeczytaniu Medalionów spogląda się na świat i historię inaczej. 




. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
* cytaty w treści posta i tytule pochodzą z książki Medaliony

W moim przypadku „Medalionynie były lekturą obowiązkową
Przymusowo musiałam jednak przeczytać opowiadania Borowskiego, 
Inny świat” Grudzińskiego, czy „Zdążyć przed Panem Bogiem” Krall, 
które nie zrobiły na mnie aż takiego wrażenia. 

Jak wygląda Wasze spotkanie z lekturami o tematyce prześladowań
w czasie II wojny światowej? 



7 komentarzy:

  1. Czytałam tylko "Granicę" tej autorki, ale "Medaliony" mam w planach :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Też czytałam granice i o ile pamiętam oglądałam też ekranizację. Dobrze wspominam tę książkę. :)

      Usuń
  2. Czytałam dokładnie rok temu. Poruszająca i wartościowa książka. Myślę też, że obowiązkowa.

    OdpowiedzUsuń
  3. Od tej książki zaczęło się moje zainteresowanie II wojną światową, Holokaustem, literaturą obozową. Pamiętam, że ogromnie mną wstrząsnęła...

    OdpowiedzUsuń
  4. To dzieło pamięta się przez całe życie. Skłania do głębokiej refleksji.

    OdpowiedzUsuń
  5. Czytałam jakoś w gimnazjum i naprawdę byłam wstrząśnięta, choć wydaje mi się, że teraz inaczej podeszłabym do tej lektury - głębiej. Ja również sprawiłam sobie własny egzemplarz z Biedronki i niedługo odświeżę sobie tę historię.

    OdpowiedzUsuń
  6. Licealna lektura, koniecznie muszę do niej powrócić!

    OdpowiedzUsuń

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...